holender o greku i hiszpańskiej inkwizycji

zaczynam Simona Vestdijka powieść o El Greco "Piąta pieczęć".

El Greco (właściwie Doménikos Theotokópoulos - Δομήνικος Θεοτοκόπουλος - tak sygnował wszystkie swoje obrazy) (1541-1614)
Otwarcie piątej pieczęci (Piąta pieczęć Apokalipsy lub Widzenie św. Jana) (1608-14), olej na płótnie, obraz jest mocno zniszczony i niedokończony - prace przerwała śmierć artysty.

Obraz przedstawia scenę z Księgi Objawienia, w której dusze prześladowanych męczenników błagają Boga o wymierzenie sprawiedliwości swoim prześladowcom na Ziemi. Na pierwszym planie znajduje się postać św. Jana, za nim wiją się w szale emocji nagie dusze, na które spływają białe szaty zbawienia.
Typowe dla stylu El Greco żywa kolorystyka, wydłużone blade ciała, dynamizm, ekspresjonizm, elementy fantastyki tudzież fantasmagorii, postaci emanujące wewnętrznym światłem lub odbijające światło pochodzące z niewiadomego źródła.
Obraz był częścią bocznego ołtarza malowanego na zlecenie dla kościoła św. Jana Chrzciciela na obrzeżach Toledo, stąd jego górna część wydaje się być "odcięta".
El Greco urodził się na Krecie, gdzie zdobywał warsztat malarski pisząc głównie ikony. Parę lat spędził w Wenecji (widoczne wpływy Tintoretta i Tycjana), następnie przeniósł się do Rzymu. W roku 1577 wyjechał do Madrytu a następnie osiadł w Toledo, gdzie powstały jego najbardziej dojrzałe dzieła. Jest przedstawicielem manieryzmu i hiszpańskiego mistycyzmu, wyznawał zasadę "prymatu koloru nad formą".

Obraz Otwarcie piątej pieczęci znajduje się w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Stał się inspiracją dla XX-wiecznych artystów - czerpał z niego Picasso malując Panny z Avignon oraz Jackson Pollock, który wykonał 60 szkiców wzorując się na obrazach El Greca. Podziwiał go i kopiował również Paul Cezanne (Kąpiące się kobiety). El Greco był prekursorem ekspresjonizmu.